AB GÖÇ POLİTİKALARI

Göç-Son gelişmelerı

Avrupa Birliği göç politikalarına doğru

Avrupa Birliği (AB) üye ülkelerinin hepsi uluslararası göç akınından etkilenmektedir. Bu ülkelerin tamamı AB standartlarında bir göç politikası geliştirmek konusunda hem fikir olmuşlardır. Avrupa komisyonu her biri günümüzde AB kanunlarına dönüşen bu politikaları geliştirme konusunda önerilerde bulunmuştur. Bu noktalarda öncelikli hedef AB’nin ekonomik ve demografik durumunu dikkate alan koordineli bir yaklaşımla göçü daha iyi idare edebilmektir.
1970’den beri pek çok üye ülkede süregelen sınırlayıcı göç politikalarına rağmen,  sayısı oldukça fazla olan göçmenler sığınma arayışı ile yasal ya da yasal olmayan yollarla AB’ye gitmeye devam etmişlerdir. İnsanların daha iyi yaşam arayışından yararlanmak isteyen, kaçakçılık ve ticaret ağı AB’yi ele geçirmiştir. Bu durum yasa dışı göçe özellikle kaçakçılık ve ticaret ağına karşı seferber olunması gerektiği anlamına gelir. Bununla birlikte, AB’nin belli sektörlerde ve bölgelerde AB’nin ekonomik ve demografik gereksinimlerini karşılayabilmek için göçmenlere ihtiyaç duyduğu da fark edilmiştir.
Göçle baş edebilmek için yeni bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğu anlaşılınca, AB’nin liderleri  Ekim 1999’da Tampere (Finlandiya) deki Avrupa Komisyon’unda AB göç politikaları için gerekenleri ortaya koymuşlardır. 1999’da Tampere’de onaylanan yaklaşım, 2005-2010 yılları arasında AB’de özgürlüğü, güvenliği ve adaleti güçlendirecek şartları ortaya koyan Hague Programının 2004’te kabulüyle desteklenmiştir.

I)Son gelişmeler

Ekonomik göç

  • Avrupa Birliği Temmuz 2001’de üçüncü dünya ülkesi işçilerinin  kalış ve kabul şartları üzerine bir öneri yönergesi ileri sürmüştür. Ancak, Üye Ülkelerin konuyla ilgili ayrılan görüşleri nedeniyle, görüşmeler kanunun yasallaşmasına olanak tanımamamıştır. Komisyon 2005’de ekonomik göçün kabulü için belli kurallara duyulan gereksinim tartışmasını ekonomik göçle baş edebilmede AB yaklaşımını tanıtan Yeşil Dosya ile tekrar gündeme getirmiştir (COM (2004) 811). Bu değerlendirme, 2005 Aralık ayında AB yasal göç politikalarının tutarlı gelişimini izlemek için Komisyonun harekete geçirmeye niyeti olduğu kanuni öncelik ve hareketleri sıralayan “Yasal Göç Plan Politikalarının” (COM (2005) 669) kabulüne neden olmuştur.

Uyum
* Haziran 2006’da Komisyon Göç ve Uyum üzerine ( SEC (2006) 892) 2004 takvim yılında Avrupa Birliğine göç eğilimlerine bir bakış içeren, değişimleri analiz eden, kabule karşı alınan tedbirleri ulusal ve AB standartlarında göçmen uyumunu tanımlayan ikinci yıllık raporunu sunmuştur.

  • Eylül 2005’de Komisyon “Uyum İçin Belli Başlı Kurallar- Avrupa Birliğinde üçüncü dünya ülkeleri vatandaşlarının uyum çerçevesi” (COM (2005) 389) iletisini uygulamaya geçirmiştir. Bu ileti AB’de ve ulusal düzeyde hareketlilik için yeni öneriler içerir. Üye Ülkeler AB’ce alınan kararlar ve ulusal düzeydeki öneriler arasındaki istikrarı sağlayarak çalışmalarını kuvvetlendirme konusunda kapsamlı ulusal uyum stratejilerini geliştirebilecek bir bakış açısıyla desteklenirler.

Yasa Dışı Göç ve Geri Dönüş

  • 2006 Temmuz ayında komisyon üçüncü dünya ülkeleri vatandaşlarının ( COM (2006) 401) yasa dışı göçüyle savaşabilmenin politik önceliği üzerine bir ileti hazırlamıştır. Bu ileti yol gösterici prensiplere ve AB’nin başarılarına ve daha ötesi yeni öncelikler geliştiren yapılar üzerine kuruluydu. Bu ileti kapsamlı bir yaklaşımı, güvenliği ve bireylerin kişisel hakları arasında dikkat çekici bir dengeyi dikkate alıyor ve bu nedenle yasa dışı göç aşamasının tüm şartlarını kapsıyordu.
  • 2002’de kabul edilen Geri Dönüş Hareket Programının tamamen uygulanabilmesi için komisyon 2005 Eylül ayında  üye ülkelerdeki üçüncü dünya ülkeleri vatandaşlarının yasa dışı kalışlarına son veren belli standart ve prosedürler üzerine bir yönerge önerisi benimsemiştir. Bu önerinin ilk şartı, temel insan hak ve özgürlüklerini dikkate alarak,  açık, şeffaf ve adil olmak aynı zamanda dönüş, nakil, geçici korunma ve tekrar giriş ile ilgili belli kuralları sağlamaktır.

Göç ve Gelişme

*Eylül 2005’ de Komisyon “Göç ve Gelişme: Bazı somut konumlar” ( COM (2005) 390) adlı iletiyi hazırlamıştır. Bu ileti  Mart 2003’de Komisyon tarafından Avrupa Birliğine yapılan davetlere cevap niteliğindedir.  Aynı zamanda Avrupa Komisyonu Kasım 2004’de belli alanlarda gelişmekte olan ülkeler için göçün o ülkelerin gelişiminde  etkisini somut örneklerle açıklamıştır. Bu nedenle AB göç politikasının gelişim politika şartlarıyla oluşmasını şart koşar. Bu ileti somut gelişime yön verecek yenilik ve şartlara ışık tutacaktır.
Bu ileti belli başlı  şu alanlarda somut konumları tanımlar: Römiz; gelişmekte olan ülkelerdeki gönüllü üyelerin katılımını kolaylaştırmak; beyin akımını kolaylaştırmak ve beyin göçü etkisini sınırlandırmak.

II) Genel Kapsam

a) Tampere gündemi

Avrupa Konseyi Tampere’de (Finlandiya) Ekim 1999’da AB göç politikaları için beklenen maddeler üzerinde hem fikir olmuştur. Bu maddeler;

  • İnsanlık ve ekonomik kabul arasında bir denge kurabilmek için göç akımını kontrolde kapsamlı bir yaklaşıma dayalıdır.
  • Üçüncü dünya ülkeleri vatandaşlarına yaşadıkları üye ülkelerin vatandaşlarıyla mümkün olduğunca aynı  haklara sahip olabilmeleri için  adil olmayı kapsar.

Strateji geliştirmede  önemli nokta söz konusu ülkelerle ortaklıklar geliştirme zorunluluğudur;
Belli başlı göç politikaları yaratmada AB ilk adım olduğu için, Avrupa Birliği Komisyonu Kasım 2000’de Konseye ve Avrupa Parlamentosuna  diğer AB kuruluşları, üye ülkelerle ve sivil toplum örgütleriyle tartışabilecek bir ileti sunmuştur.İleti göçle mücadelede aşağıdaki maddeleri içeren genel bir yaklaşım önermiştir:

  • Birliğin ekonomik ve demografik gelişimi;
  • Söz konusu ülke ile tarihi ve kültürel boyutta her üye ülkenin kabul kapasitesi;
  • Söz konusu ülkelerdeki durum ve insanlara göç politikalarının etkisi (beyin göçü);
  • Özel uyum politikalarını geliştirme ihtiyacı (Birlikte yasal olarak ikamet eden üçüncü dünya ülkesi milletlerine adil davranışa dayalı, sosyal dışlamayı, ırkçılığı, yabancı düşmanlığını önlemeye ve farklılığa saygıya) dayalıdır.
  • Bu durumu 2007 de üye ülkeler arasındaki bilgi alış verişini destekleyen Birlik göç politikaları için koordineli açık bir yöntem uygulamasını öneren başka bir İleti takip etmiştir. Bu prosedür belli başlı Avrupa şartlarında veya rehberliğinde  antlaşmaya varmayı kapsar bu da üye ülkelere daha sonra gözden geçirilecek olan temel yöntemleri ulusal hareket planlarına dahil ettirecektir. 

b) Tampere programının (1999-2004) tamamlanma aşamasında elde edilen temel başarılar aşağıdaki gibidir:

Yasal göç

  • Ailelerin tekrar birleşmesi – 22 Eylül 2003’ün ailelerin tekrar birleşmesi hakları üzerine Konsey Yönergesi 2003/86/EC 3 Ekim 2003’de yürürlüğe girmiştir.Üye Ülkelerin kanunları 3 Ekim 2005’e kadar bu yönergeye göre düzenlenmeliydi.
  • AB uzun süreli ikamet statüsü- 25 Kasım 2003’ün Üye Ülke sınırları içinde yasal olarak beş yıldır ikamet eden üçüncü dünya ülkesi milletleri için uzun süreli ikamet statüsü Konsey Önergesi 2003/109/EC 23 Ocak 2004’de yürürlüğe girmiştir.
  • Öğrenciler- üçüncü dünya ülkesi milletleri kabul şartları yönergesi, çalışmalar, öğrenci değişimi, hizmet karşılığı olmadan verilen eğitim, gönüllü hizmet Konsey tarafından 13 Aralık 2004’de öne sürülmüştür (Yönerge 2004/114) . Yönerge 12 Ocak 2005’de yürürlüğe girmiştir. Üye Ülkeleri kanunları 12 Ocak 2007’ye kadar bu yönergeye göre düzenlenmeli.
  • Araştırmalar- AB araştırmacıların kabulünü kolaylaştıran yönerge Konsey tarafından 12 Ekim 2005’te öne sürülmüştür ( Yönerge 2005/71).  Bu yönerge şartları Üye Ülkelerce 12 ekim 2007’ye kadar tamamlanmalıdır.

Uyum

  • Uyum ve iş bulma- Haziran 2003 Avrupa komisyonu AB üye ülkelerini göçmenlerin uyumu için çaba sarf etmeye çağırdığı göç, uyum ve iş bulma  üzerine bir politika dosyası öne sürmüştür (COM (2003) 336).
  • Uyum üzerine Ulusal İletişim Noktaları Ağı kurulmuş ve en iyi uygulamaları tartışmak ve birbirlerine iletmek için düzenli olarak toplanmaktadır. Bu ağ Kasım 2004’te yayınlanan Uyum El Kitabının hazırlanması için  değerli veriler sağlamıştır.

Yasa dışı göç

  • Yasa dışı göç üzerine hareket planı - 28 Şubat 2002’de AB konsey bakanları yasa dışı göçle ve Avrupa Birliğindeki insan trafiğiyle savaşabilmek için kapsamlı bir plan öne sürmüşlerdir.
  • Geri dönüş -28 Kasım 2002’de Konsey kısa, orta  ve uzun süreli şartları geliştirmeyi öneren, geri dönüşün yasa dışı ikamet edenler için belli başlı AB-boyutundaki standartlarını ve rehberliğini kapsayan bir geri dönüş hareket programını öne sürdü.

Üçüncü dünya ülkeleri ile ilişki

  • Tekrar kabul antlaşması belli başlı ülkeler ( Hong Kong, Macao, Sri Lanka, Arnavutluk) adına sonuçlanmıştır ve pek çok diğer ülkeyle görüşmeler devam etmektedir.
  • Üçüncü dünya ülkelerine yardım- 10 mart 2004’te Avrupa Parlamentosu ve Komisyon, göç ve sığınma alanlarında üçüncü dünya ülkelerine mali ve teknik anlamda yardım etmek için program oluşturabilecek Yönetmeliği öne sürdüler.  Bu yönetmelik 2004 yılından 2008 yılına kadar uzanacak  250 milyon avroluk  bütçeye sahip uzun süreli bir programı kapsamaktadır.

Sonuç olarak, AB göç politikasının Avrupa Komisyonunu oluşturan Antlaşmanın IV. Maddesinden çekilme kararı alan Danimarka’ya uygulanamayacağını vurgulamak önemlidir. İngiltere ve İrlanda katılımları konusunda duruma göre karar vereceklerdir (muhtemelen dahil olacaklardır).