Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΕ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ- ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Όλα τα Κράτη –Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επηρεαστεί από τα ρεύματα της διεθνούς μετανάστευσης. Έχουν συμφωνήσει να αναπτύξουν μια κοινή πολιτική μετανάστευσης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κάνει πολλές προτάσεις για την ανάπτυξη αυτής της πολιτικής, οι περισσότερες από τις οποίες σήμερα αποτελούν νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο βασικός στόχος είναι να χειριστούν καλύτερα τα μεταναστευτικά ρεύματα με μία συντονισμένη προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη την οικονομική και δημογραφική κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παρά τις περιοριστικές μεταναστευτικές πολιτικές που λαμβάνουν χώρα από τη δεκαετία του 1970 στα περισσότερα κράτη-μέλη, μεγάλα νούμερα νόμιμων και παράνομων μεταναστών συνεχίζουν να έρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με αυτούς που αναζητούν άσυλο. Εκμεταλλευόμενοι τους ανθρώπους που αναζητούν μια καλύτερη ζωή, τα δίκτυα λαθρομεταναστών έχουν κατακλύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η κατάσταση σήμαινε ότι σημαντικοί πόροι έπρεπε να κινητοποιηθούν για να αντιμετωπιστεί η παράνομη μετανάστευση και ειδικότερα να στοχεύσουμε κατά των δικτύων λαθρομεταναστών.

Περαιτέρω, έχει αναγνωριστεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη από τους μετανάστες σε κάποιους τομείς και περιοχές  για να αντιμετωπίσει οικονομικές και δημογραφικές ανάγκες.

Κατανοώντας ότι μια νέα προσέγγιση για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης ήταν απαραίτητη, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσδιόρισαν τον Οκτώβριο του 1999 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Tampere της Φιλανδίας τα στοιχεία για μια κοινή μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προσέγγιση που συμφωνήθηκε στην Tampere το 1999 επιβεβαιώθηκε το 2004 με την υιοθέτηση του προγράμματος της Χάγης που ορίζει τους στόχους για την ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την περίοδο 2005- 2010.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Οικονομική Μετανάστευση

  • Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε τον Ιούλιο 2001 μία πρόταση για μία Ντιρεκτίβα σχετική με τις συνθήκες αποδοχής και παραμονής εργατών από τρίτη χώρα. Όμως, λόγω των διαφορετικών απόψεων των κρατών-μελών πάνω στο θέμα, οι διαπραγματεύσεις δεν οδήγησαν στην υιοθέτηση μιας νομοθεσίας. Η Επιτροπή επανέλαβε το 2005 τη συζήτηση για την ανάγκη κοινών όρων για την αποδοχή οικονομικών μεταναστών με Πράσινη Κάρτα πάνω σε μία προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διαχειριστεί την οικονομική μετανάστευση (COM (2004) 811). Αυτή η συμβουλευτική οδήγησε στην υιοθέτηση τον Δεκέμβριο του 2005 ενός «Σχεδίου πολιτικής πάνω στη νόμιμη μετανάστευση» (COM (2005) 669) που καταγράφει τις δράσεις και τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που η Επιτροπή πρόκειται να λάβει, για να ακολουθήσει μία συνεπή ανάπτυξη της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νόμιμη μετανάστευση.

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

  • Τον Ιούνιο του 2006 η Επιτροπή παρουσίασε τη Δεύτερη Ετήσια Μελέτη για τη Μετανάστευση και την Ενσωμάτωση (SEC (2006) 892) που παρέχει μια επισκόπηση των τάσεων της μετανάστευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναλύοντας τις αλλαγές και περιγράφοντας τις δράσεις που πάρθηκαν για την αποδοχή και ενσωμάτωση των μεταναστών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο τη χρονιά 2004.
  • Τον Σεπτέμβριο του 2005, η Επιτροπή υιοθέτησε την επικοινωνία «Μια κοινή ατζέντα για την Ενσωμάτωση- Πλαίσιο για την ενσωμάτωση των πολιτών από Τρίτες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM (2005) 389). Αυτή η επικοινωνία παρέχει νέες προτάσεις για δράσεις τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Τα κράτη –μέλη ενθαρρύνονται να ενδυναμώσουν τις προσπάθειές τους με προοπτική να αναπτύξουν μια περιεκτική εθνική στρατηγική ενσωμάτωσης, ενώ προτείνονται νέοι τρόποι που εξασφαλίζουν τη συνέχεια ανάμεσα στις δράσεις που πάρθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε εθνικό επίπεδο.

ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

  • Τον Ιούλιο του 2006, η Επιτροπή υιοθέτησε μία Επικοινωνία πάνω στις στρατηγικές προτεραιότητες για τον αγώνα κατά της παράνομης μετανάστευσης πολιτών από τρίτες χώρες (COM (2006) 402) που οικοδομεί πάνω στις καθοδηγούμενες αρχές και τα επιτεύγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περαιτέρω αναπτύσσει νέες προτεραιότητες. Ακολουθεί μία περιεκτική προσέγγιση, προσπαθώντας να βρει την ισορροπία μεταξύ της ασφάλειας και των βασικών αρχών των ατόμων και έτσι απευθύνει μέτρα σε όλα τα στάδια της διαδικασίας παράνομης μετανάστευσης.
  • Για να εφαρμοστεί πλήρως το Επαναληπτικό Πρόγραμμα Δράσης που συμφωνήθηκε το 2002, η Επιτροπή υιοθέτησε τον Σεπτέμβριο του 2005 μια πρόταση για Ντιρεκτίβα σε κοινά στάνταρτ και διαδικασίες των κρατών-μελών για επιστρέφοντες μετανάστες, πολίτες τρίτων χωρών που παραμένουν παράνομα. Ο στόχος αυτής της πρότασης ήταν να παρέχει καθαρούς, διάφανους και δίκαιους κοινούς στόχους που αφορούν την επιστροφή, απομάκρυνση, χρήση καταναγκαστικών μέτρων, παράνομη επιτήρηση και επανένταξη, ενώ λαμβάνουν υπόψη σοβαρά το σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες των ανθρώπων που αφορούν.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

  • Το Σεπτέμβριο του 2005, η Επιτροπή υιοθέτησε μια Επικοινωνία «Μετανάστευση και ανάπτυξη: μερικοί σταθεροί προσανατολισμοί» (COM (2005) 390). Αυτή η Επικοινωνία αποτελεί την απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις προσκλήσεις που έγιναν από το Συμβούλιο το Μάρτιο του 2003 και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το Νοέμβριο 2004 για να υποβληθούν σταθεροί προσανατολισμοί για να βελτιωθεί η επίδραση της μετανάστευσης στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης σε διάφορους τομείς. Αποτελεί επομένως μια συμβολή από την μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τους στόχους της πολιτικής ανάπτυξης. Η Επικοινωνία τονίζει τα μέτρα και τις πρωτοβουλίες που μπορεί να οδηγήσουν σε σταθερή πρόοδο.

    Η Επικοινωνία αναγνωρίζει έναν αριθμό σταθερών προσανατολισμών στους παρακάτω τομείς: Αποστολές εμβασμάτων, Διευκολύνοντας την συμμετοχή πρόθυμων μελών της διασποράς στην ανάπτυξη των χωρών προέλευσης. Διευκολύνοντας την κυκλοφορία των εγκεφάλων και περιορίζοντας την επίδραση της μετανάστευσης εγκεφάλων.

2) ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Α) Η Ατζέντα Tampere

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε στην Tampere (Φιλανδία) τον Οκτώβριο του 1999 πάνω στα στοιχεία που απαιτούνται για μια μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεκριμένα ότι:

  • Είναι βασισμένα σε μια περιεκτική προσέγγιση στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, έτσι ώστε να βρεθεί η ισορροπία μεταξύ της ανθρωπιστικής και οικονομικής αποδοχής.
  • Εμπεριέχει τη δίκαιη συμπεριφορά προς πολίτες τρίτων χωρών που στοχεύουν, όσο αυτό είναι δυνατόν, να δώσουν σ’ αυτούς ανταγωνιστικά δικαιώματα και υποχρεώσεις μ’ αυτά των πολιτών που προέρχονται από  τα κράτη –μέλη στα οποία κατοικούν.
  • Ένα στοιχείο-κλειδί στη διαχείριση των στρατηγικών πρέπει να είναι η ανάπτυξη συνεργασιών με χώρες προέλευσης που εμπεριέχουν στρατηγικές ταυτόχρονης ανάπτυξης. Σαν το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας κοινής μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Νοέμβριο του 2000 μια Επικοινωνία προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με σκοπό να επαναλάβει μια συζήτηση με τα υπόλοιπα ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με τα Κράτη-μέλη και την αστική κοινωνία. Η Επικοινωνία πρότεινε μια κοινή προσέγγιση προς τη διαχείριση της μετανάστευσης που θα πρέπει να λάβει υπόψη της τα ακόλουθα:
  • Την οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη της Ένωσης.
  • Την δυνατότητα υποδοχής κάθε κράτους μέλους μαζί με τους ιστορικούς και πολιτιστικούς συνδέσμους με τις χώρες προέλευσης.
  • Την κατάσταση στις χώρες προέλευσης και την επίδραση της πολιτικής της μετανάστευσης επάνω τους.
  • Την ανάγκη για την ανάπτυξη ειδικών πολιτικών ενσωμάτωσης (βασισμένες σε δίκαιη μεταχείριση των πολιτών από τρίτες χώρες που διαμένουν νόμιμα στην Ένωση, την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού, τον ρατσισμό και την ξενοφοβία και τον σεβασμό στην διαφορετικότητα)
    Αυτό ακολουθήθηκε τον Ιούλιο του 2001 από μια άλλη Επικοινωνία που πρότεινε την υιοθέτηση μιας ανοιχτής μεθόδου συντονισμού για την πολιτική μετανάστευση της Κοινότητας, την ενθάρρυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών πάνω στην εφαρμογή μιας κοινής πολιτικής. Η διαδικασία περιλαμβάνει μια επικείμενη συμφωνία σε έναν αριθμό Ευρωπαϊκών στόχων ή οδηγίες που τα κράτη μέλη θα ενσωματώσουν τότε σε εθνικά σχέδια δράσης που θα αναθεωρούνται σε σταθερή βάση.

Β) ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAMPERE (1999-2004) ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

ΝΟΜΙΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

  • Οικογενειακή επανένωση- Η Ντιρεκτίβα του Συμβουλίου 2003/86/EC της 22ης Σεπτεμβρίου 2003 πάνω στο δικαίωμα για οικογενειακή επανένωση μπήκε σε ισχύ στις 3 Οκτωβρίου 2003. Η «νομοθεσία» των Κρατών Μελών έπρεπε να συμβαδίσουν μ’ αυτήν την Οδηγία όχι αργότερα από τις 3 Οκτωβρίου 2005.
  • Ένα μακροχρόνιο στάτους παραμονής της Ευρωπαϊκής Ένωσης- Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΝΤΙΡΕΚΤΙΒΑΣ 2003/109/EC της 25ης Νοεμβρίου 2003 σ’ ένα μακροχρόνιο στάτους διαμονής για τους πολίτες τρίτων χωρών που έχουν νόμιμα διαμείνει για 5 χρόνια στην επικράτεια ενός Κράτους μέλους που μπήκε σε ισχύ στις 23 Ιανουαρίου 2004. Η νομοθεσία των Κρατών Μελών έπρεπε να συμβαδίσει μ’ αυτήν την Οδηγία μέχρι την 23η Ιανουαρίου 2006 το αργότερο.
  • Μαθητές- Μια Ντιρεκτίβα πάνω στις συνθήκες για την υποδοχή πολιτών τρίτων χωρών για λόγους σπουδών, ανταλλαγής μαθητών, εκπαίδευσης, εθελοντικών υπηρεσιών, υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 13 Δεκεμβρίου 2004 (Οδηγία 2004/114). Μπήκε σε ισχύ στις 12 Ιανουαρίου 2005. Η νομοθεσία των κρατών-μελών πρέπει να συμβαδίζει με την Ντιρεκτίβα μέχρι την 12η Ιανουαρίου 2007.
  • Έρευνες- Μια οδηγία για τη διευκόλυνση της αποδοχής των ερευνητών μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στις 12 Οκτωβρίου 2005 (Οδηγία 2005/71). Οι παροχές του, θα πρέπει να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη μέχρι τις 12 Οκτωβρίου 2007.

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

  • Ενσωμάτωση και εργασία- Τον Ιούνιο του 2003, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε ένα έγγραφο πολιτικής πάνω στην μετανάστευση, ενσωμάτωση και εργασία μέσα στο οποίο καλούσε τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εντείνουν τις προσπάθειές τους για ενσωμάτωση των μεταναστών (COM (2003) 336).
  • Ένα δίκτυο Εθνικών σημείων επικοινωνίας πάνω στην ενσωμάτωση καθορίστηκε και έχει τακτικές συναντήσεις για την ανταλλαγή και συζήτηση καλών πρακτικών. Το δίκτυο παρείχε αξιόλογο δεδομένα για την προετοιμασία του Εγχειριδίου για την Ενσωμάτωση, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2004.

ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

  • Σχέδιο δράσης για την παράνομη μετανάστευση. Στις 28 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε ένα περιεκτικό σχέδιο για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και του δουλεμπορίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
  • Επιστροφή- Στις 28 Νοεμβρίου 2002, το Συμβούλιο υιοθέτησε ένα πρόγραμμα Επιστροφής στη Δράση που πρότεινε την ανάπτυξη ενός αριθμού μικρών, μεσαίων και μακροπρόθεσμων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων κοινών στο εύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μίνιμουμ στάνταρντ ή οδηγιών, στον τομέα των επιστρεφόντων παράνομων μεταναστών.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

  • Συμφωνητικά επανόδου έχουν υπογραφεί μ’ έναν αριθμό χωρών (Χονγκ Κονγκ, Μακάο, Σρι Λάνκα, Αλβανία) και διαπραγματεύσεις μ’ άλλες είναι σε εξέλιξη.
  • Βοηθώντας τις τρίτες χώρες- Τον Μάρτιο του 2004 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υιοθέτησαν έναν κανονισμό εγκαθιδρύοντας ένα πρόγραμμα για οικονομική και τεχνική βοήθεια σε τρίτες χώρες στην περιοχή της μετανάστευσης και ασύλου (AENEAS). Περιέχει ένα πολυετές πρόγραμμα από το 2004 μέχρι το 2008, με μια συνολική δαπάνη 250 εκατ. Ευρώ.

    Τέλος, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι η κοινή μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής  Ένωσης δεν εφαρμόζεται στη Δανία, που αποφάσισε να απαλλαγεί από την παράγραφο 4 της Συμφωνίας που εγκαθίδρυσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία αποφάσισαν να μετέχουν σε μια βάση ανάλογα με την υπόθεση.